Kalendarium Drukuj
Wpisany przez Administrator   
Poniedziałek, 01 Wrzesień 2008 20:58

Wstęp

1763 Płk J.Masłow w myśl ukazu Katarzyny II przekracza granice Rzeczpospolitej i uprowadza z Wietki i jej okolic ok. 20 tys. Staroobrzędowców, których osiedlono w dolinach Ałtaju

1764 Zawiązanie konfederacji barskiej, skierowanej przeciwko planom podporządkowania się Rosji

1772 Deportacja ok. 10 tys. Konfederatów w głąb Rosji, z czego połowa trafiła do wojskowych garnizonów, m.in. Zachodniej Syberii

1789 Pierwsze wydanie pamiętnika K. L. Chojeckiego, uczestnika konfederacji, wcielonego do wojsk carskich, walczących na Syberii i w Kazachstanie; pierwszy Polak piszący o Kazachach

1781, 1796 Amnestie carskie zezwalające konfederatom-zesłańcom na powrót do kraju

1824 W wyniku procesu „Czarnych Braci” z Kroż W. Iwaszkiewicz, J. Witkiewicz i A. Pieślak trafiają na zesłanie do Kazachstanu

1824 Na „linię orenburską” przybywają T. Zan, A. Suzin i J. Czeczot skazani w procesie filaretów wileńskich

1829 J. Witkiewicz jako tłumacz bierze udział w ekspedycji A. Humboldta do Azji Środkowej

1830-1831 Powstanie Listopadowe – liczba Polaków na „linii orenburskiej” przekroczyła 1 500 zesłańców – żołnierzy

1831 T. Zan zakłada w Orenburgu muzeum krajoznawczo-historyczne z działem etnograficznym

1832-1833 Spisek omski – aresztowano 464 Polaków, a kilku z nich straciło życie

1834 A. Suzin odwiedza obóz Baj-Muhameda nad rzeką Utwa (relacja z wesela kazachskiego)

1839 Muzeum w Orenburgu przejmuje dominikanin M. Zielonka

1842 A. Węgrzynowski zostaje członkiem Orenburskiej Komisji Granicznej, a następnie kierownikiem jednej z pierwszych szkół dla kazachskich dzieci

1843-1847 Podróże A. Januszkiewicza i W. Iwaszkiewicza w iszyńskie stepy, góry Targabataj oraz do Siedmiorzecza (także w ramach ekspedycji rosyjskich)

1844 Z inicjatywy ks. Zielonki w Orenburgu powstaje pierwsza katolicka świątynia w Azji Środkowej

1848 Wiosna Ludów – kolejni spiskowcy, m. in. Z. Sierakowski i Sz. Tokarzewski trafiają do twierdzy w Ust’-Kamienogorsku, Semipałatyńsku i Omsku

1848/49-1851 Ekspedycje Aralska i Karatuska, w której biorą udział Polacy: malarz-geograf B. Zalewski, geolog L. Turno

1851-1863 Karol Gutkowski, przyjaciel Cz. Walichanowa, naczelnikiem Obywatelskiego Zarządu Kazachów Syberyjskich

1861 W Paryżu ukazuje się La vie des steppes Kirghizes B. Zalewskiego

1862 A. Koziełł-Poklewski, przemysłowiec i działacz gospodarczy, funduje dla polskich zeslańców kościół w Omsku, prowadzi poszukiwania rud metali w okolicach Wiernego, zakłada linie kolejowe

1863-1866 Ponad 10 tys. uczestników Powstania Styczniowego zostaje zesłanych na Syberię Zachodnią

1867 S. Baranowski, geograf i wynalazca, zostaje kuratorem szkół w Zachodniej Syberii; projektuje linie kolejową z Orenburga do Samarkandy

1870 B. Szwarce przyba jako więzień do osady Wiernyj, gdzie zawiera znajomości z akynem Czałtabajem

1872-1883 Działacz konspiracyjny, pułkownik-inżynier Jan Koziełł-Poklewski uruchamia żegluge na rzece Ili, później – także zakład kamieniarski w Kuldży

1881-1886 Działacz rewolucyjny J. Witort podczas odbywania kary w Semipalatyńsku i Ust’-Kamienogorsku prowadzi badania nad rodziną i obyczajami kazachskimi

1882 J. Sienczykowski zakłada pierwsze apteki na terenie Siedmiorzecza

1882-1887 Zesłaniec polityczny S. Gross prowadzi badania nad prawem zwyczajowym Kazachów, zakłada w Semipałatyńsku muzeum i bibliotekę, z której korzystał poeta A. Kunanbajew

1897 Pierwszy powszechny spis ludności w Imperium Rosyjskim, według którego w Azji Środkowej w końcu XIX w. mieszkało 11 579 Polaków

1898-1910 Organizacja służb weterynaryjnych w obwodzie semipałatyńskim zajmuje się J. Szyszkowski – weterynarz

1903-1917 Badania krajoznawcze W. Niedźwieckiego na terenie Siedmirzecza; zgromadzone kolekcje przyrodnicze, etnograficzne i historyczne umożliwiły badaczowi założenie muzeum w Wiernym, którym kierował do wybuch rewolucji

1905-1907 Po stłumieniu rewolucji do Kazachstanu trafia ostatnia fala zesłańców z Rosji carskiej

1908-1914 M. Ptaszycki, geobotanik prowadzi badania nad flora okolic Bałchaszu i Stepów Akmolińskich

1916 Do Karakaralińska przybywa L. Ulianowski z Winnicy, technik-geodeta, budowniczy kanałów irygacyjnych

SOWIECKI SOCJALISTYCZNY SOJUZ

1919 na wniosek działaczy kazachskich przewodniczący Komitetu Rewolucyjnego ds. Administracji Krajem Kirgiskim zostaje S. Pestkowski

1920-1923 A. Zatajewicz, kompozytor i folklorysta, gromadzi zapisy piesni do swojej pracy 1000 necн кupгuзcкoгo нapoдa(нaneвы u мeлoдuu) wydanie w 1925r. w Orenburgu

1920 styczeń Szef sztabu Reichswehry gen. Seeckt oświadcza, iż sojusz z Rosją jest „niezmiennym dążeniem polityki Niemiec”.

lipiec Niemiecko – radzieckie rokowania w Berlinie poświęcone uzgodnieniu działań w związku z wojną polsko-radzieckom.

15 lipiec Antypolski strajk niemieckich dokerów w Gdańsku, zakończony 24 sierpnia.

25 lipiec Rząd niemiecki wydaje zakaz przewozu przez Niemcy zaopatrzenia do Polski.

2 sierpień Przydzielenie polskiego przedstawiciela Reichswehry do IV Armii radzieckiej zajmującej północne Mazowsze. Z ochotników niemieckich, którzy przeszli z Prus Wschodnich tworzy Tuchaczewski brygadę strzelców.

13 sierpnia Rosjanie przekazują Niemcom zdobyte na Polakach Działdowo.

14 sierpień „Prawda” zapowiada, że Niemcy otrzymają wszystko, co musieli oddać Polsce

21 listopad Lenin wypowiada się publicznie za sojuszem z Niemcami

1921 Zawarcie między Polską a Związkiem Radzieckim układu o repatriacji umożliwiającej Polakom powrót do ojczyzny

1925 Powstanie pierwszego polskiego okregu autonomicznego na Ukrainie im. J. Marchlewskiego

1926 Poczatek przesladowań polskiego duchowieństwa na Ukrainie

1926 Spis ludności wykazuje, że w Azji Środkowej mieszka 8294 Polaków

1933-1935 Poczatek masowych represji wobec polskiej ludności (aresztowania i zsyłki na wschodnią Ukrainę i w okolice Archangielska) zakończonych likwidacją rejonu autonomicznego

1936 28 kwietnia rząd ZSRR (Rada Komisarzy Ludowych) wydał ustawę o wysiedleniu z Ukrainy do północnego Kazachstanu 15 tys. gospodarstw polskich i niemieckich (około 80% przesiedleńców, czyli około 60 tys. osób, stanowiła ludność polska)

1939 Po wybuchu II wojny Armia Czerwona wkracza do Polski zajmując 51% jej terytorium

1940-1941 masowe deportacje (w czterech etapach) Polaków włączonych do ZSRR Kresów Wschodnich na północ i za Ural. Ponad 10%, czyli około 200 tys. osób, trafia do Kazachstanu

1941 Otwarcie Akademickiego Teatru Opery i Baletu im. Abaja w Ałma-Acie, którego założycielem jest artysta J. Rutkowski, absolwent warszawskiego studium teatralnego

1941 W wyniku układu Sikorski – Majski dla deportowanych i uwięzionych Polaków zostaje ogłoszona amnestia; początek formowania Armii Polskiej w Uzbekistanie i Kazachstanie

1942 Ewakuacja wojsk polskich wraz z rodzinami (łącznie około 117 tys.) do Iranu

1943 Po wykryciu mordu w Katyniu dokonanego przez NKWD na polskich oficerach rząd w Moskwie zrywa stosunki dyplomatyczne z rządem polskim w Londynie

1943 Powstaje związek patriotów polskich, który przejmuje zarządzanie nad polskimi szkołami, sierocińcami, szpitalami w Kazachstanie

1943 Ponowna przymusowa paszportyzacja pozostałej ludności polskiej

1946-1948 Repatriowanie około 80 tys. obywateli polskich z Kazachstanu do kraju

1953 Po śmierci Stalina ogłoszona zostaje amnestia

1954 Nielegalna pracę duszpasterską w Karagandzie rozpoczyna ks. W. Bukowiński

1956-1959 Ostatnie transporty z repatriantami ze Wschodu (w tym także z Kazachstanu) przybywają do kraju

1959 Oficjalnie, według spisu ludności, Kazachską SRR zamieszkuje 53 tys. Polaków

1958 Ks. J. Kuczyński zostaje skazany na 7 lat łagru

1963 Pracę w Kazachstanie podejmuje o. S. Kaszuba

1967 Władze udzielają ustnej zgody na otwarcie małych kościołów w Ałma-Acie i Ustanaju

1974 Umiera ks. W. Bukowiński, założyciel struktur współczesnego Kościoła Katolickiego w Kazachstanie

1989 Z oficjalnych danych spisu ludności wynika, że Kazachstan zamieszkuje 59 956 tys. Polaków

1990 W Kokczetawie rozpoczyna działalność Stowarzyszenie „Polonia Północna”

1990 Do Kazachstanu przybywają pierwsi nauczyciele języka polskiego

1990-1993 W wyniku umowy między Kazachskim Uniwersytetem Państwowym w Ałma-Acie a Uniwersytetem im. A. Mickiewicza w Poznaniu, po raz pierwszy prowadzone są na terenie Kazachstanu badania wśród kazachstańskich Polaków. Do Polski w ramach wymiany przybywają pierwsi kazachstańscy studenci

1991 Proklamowanie niepodległej Republiki Kazachstan

1991 Powołanie administratury apostolskiej Kazachstanu i Azji Środkowej; biskupem zostaje mianowany ks. J. Lenga

1994 Ustanowienie ambasady RP w Ałmaty

1994 Wystawa „Polacy w Kazachstańskim Stepie” w muzeum w Kocztetapie

1994 W Karagandzie odbywa się Zjazd Założycielski Związku Polaków w Kazachstanie

1995 Dni Kultury Kazachstanu w Polsce organizuje Stowarzyszenie Kazachstańsko-Polskie w Warszawie

1996 Związek Polaków w Kazachstanie i Stowarzyszenie „Więź” w 60. rocznicę deportacji z Ukrainy organizuje polsko-kazachską sesję naukową w Ałmaty

1997 Wizyta prezydenta N. Nazarbajewa w Polsce

Zmieniony ( Wtorek, 09 Wrzesień 2008 21:16 )